Museum verwerft Vanden Gheinklok uit 1540

Publicatiedatum: 16-02-2017

Museum Klok & Peel heeft met steun van de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar Mr. J.J.A.M. Kennisfonds en het VSBfonds de klokkencollectie uitgebreid met een zeldzame luidklok uit 1540, gegoten door de Mechelse klokkengieter Jan Vanden Ghein († 1543).  De klok is donderdag 16 februari om 11.30 uur gepresenteerd tijdens een officiële persbijeenkomst.

De bronzen luidklok van Jan Vanden Ghein is 72 cm hoog en heeft een diameter van 67 cm. De gave klok is een belangrijke aanvulling van de museumcollectie. Ze is rijk versierd met renaissance motieven, kenmerkend voor zestiende-eeuwse gieters uit Mechelen.

De klok heeft een kroon met zes onversierde kroonarmen. Op de bovenflank is een fries aangebracht met bloemmotieven en gevleugelde figuurtjes rond een fontein. Onder de letterrand staat in hoofdletters, voorafgegaan door een kruisje IAN VANDEN GHEIN HEFT MI GHEGOTEN INT IAER M CCCCC XL (Jan Vanden Ghein heeft mij gegoten in het jaar 1540).    
 
Heel bijzonder zijn de medaillons op de flank met voorstellingen van de Annunciatie (Blijde Boodschap van de engel aan Maria), het Laatste Avondmaal en de zogenoemde ‘Mis van de Heilige Gregorius'. Ook is een staande engel met de zweetdoek van Veronica te zien met een afdruk van het gelaat van Christus en een gevleugeld engelenkopje met een leeg tekstbordje (cartouche) in de mond. Deze taferelen zijn bekend van klokken van de familie Vanden Ghein en latere klokkengieters en natuurlijk ook van schilderijen, prenten en andere kunsthistorische objecten.

Verhaal
De Vanden Gheinklok is een klok met een verhaal. Ze hing vanaf de zestiende eeuw tot de klokkenvordering van 1943 in de van oorsprong laatmiddeleeuwse toren van de RK Sint-Willibrorduskerk van de oude heerlijkheid Alphen. Hoewel ze van een respectabele leeftijd was, werd ze bij de vooroorlogse (Nederlandse) klokkeninventarisatie niet als monumentaal aangemerkt, maar  ten onrechte als A-klok geregistreerd. Ze kreeg de ‘P’ van Prüfung en is in februari 1943 voor verder onderzoek naar Tilburg gebracht. P-klokken werden door de Duitsers erkend als waardevol, maar toch uit de torens gehaald om eventueel omgesmolten te worden tot grondstof voor de wapenindustrie.

De klokkenroof betekende echter de redding voor de Vanden Gheinklok. Was ze blijven hangen, dan zou ze met de bevrijding op 3 oktober 1944 zeker ten onder zijn gegaan toen kerk én toren grotendeels werden verwoest. En aangezien ze uiteindelijk niet in de smeltoven terecht kwam, kon ze na de oorlog worden teruggegeven aan Alphen.

Daar werd niet meteen een geschikte plaats gevonden voor de klok omdat de restauratie van kerk en toren lang op zich liet wachten. In 1950 bestelde het kerkbestuur van Alphen wel nieuwe klokken bij Petit en Fritsen in Aarle-Rixtel. Daarbij werd de Vanden Gheinklok als ruilobject ingeleverd. Omdat de Aarlese klokkengieter wel de kunsthistorische waarde van de klok onderkende, ontsnapte ze voor een tweede keer aan de smeltoven.

Petit en Fritsen verkocht de klok door aan de katholieke Sint-Bavokerk van het Zeeuws-Vlaamse plaatsje Groede (gemeente Sluis), maar van die transactie werd geen boekhouding bijgehouden. Daardoor verloren campanologen de Renaissanceklok uit het oog. Vandaar dat ze na de Tweede Wereldoorlog lange tijd verloren werd gewaand.

De Vanden Gheinklok kwam echter weer boven water toen de Utrechtse ondernemer Jan Ducaat het kerkgebouw in Groede aankocht om er een andere bestemming aan te geven. Jan Ducaat ging op zoek naar een geschikte plek voor de klok. Museum Klok & Peel in Asten wilde de klok natuurlijk graag in haar collectie hebben.

Financiering
Voor de financiering werd een beroep gedaan op het VSBfonds en de Vereniging Rembrandt, mede dankzij haar Mr. J.J.A.M. Kennis Fonds. In die vereniging participeren zo'n 15.000 kunstliefhebbers. Vereniging Rembrandt investeert dankzij haar leden in kunst en helpt daarmee jaarlijks tientallen musea bij het doen van belangrijke aankopen.
De Vereniging heeft Museum Klok & Peel eerder aan belangrijke collectiestukken geholpen. De eerste keer was dat in 1980 (collectie van 396 bellen uit de periode 1300 v.Ch. tot 1900), de laatste keer in 2005 (Chinees terracotta klokkenspel uit de tijd van de Handynastie).

Nu worden de banden opnieuw aangehaald; reden genoeg voor een feestje. Na de presentatie krijgt de klok als 'nieuwe aanwinst' een opvallende tijdelijke plek in de buurt van de museumbalie. Daarna wordt de klok opgenomen in de collectie.

Bekijk hier de presentatie van de klok op de website van Vereniging Rembrandt

Overige berichten

Persbericht: Museum Klok & Peel heeft een 'uitmuntende' reputatie
Beiaardier en bestuurder Museum Klok & Peel krijgt Jacob van Eyck Oeuvreprijs
Klok & Peel doet weer mee met de landelijke museumactie van de Lidl
Bewoners Hof van Bluyssen voortaan laagdrempelig naar Klok & Peel
Duoconcert Cor Mutsers & Ton Engels bij Klok & Peel op 21 mei
Museum op Bevrijdingsdag geopend van 13.00 tot 17.00 uur
Museum op Konigngsdag geopend van 13.00 tot 17.00 uur
Koningshuis, Brabant én beiaardcultuur versterken elkaar. Brabant eert koning met beiaardmuziek
Leerzame proefjes over geluid tijdens de meivakantie
Primeur bij Klok & Peel: concert van Brother Moon & Maarten van der Zanden
Museum Klok & Peel opgenomen in Nationaal Virtual Reality Museum
Museum Klok & Peel Asten pronkt met 't Astronomisch Kunstuurwerk tijdens Museumweek
Speciale kinder-doe-tocht tijdens laatste weken tentoonstelling ‘Ja Natuurlijk!’
Chinese muzikanten in Klok & Peel
Leerlingen bezoeken Ja natuurlijk! tentoonstelling
Museum Klok & Peel leukste uitje van Noord-Brabant
Bijzondere muziekmiddag rond nieuwe Brabant Suites in Museum Klok & Peel
Veel regionale bestuurders bij expositie Tractaet van Venlo 1716
Heemkundigen vieren 300-jarig bestaan van het Tractaet van Venlo
Tinkers, Drinkers, Dreamers bij Museum Klok & Peel
Markante Brabanders centraal in lezing Miranda van de Mortel
Prijswinnaars creaties Pompoendagen 2016
Lezing over het verhaal achter de Chinese boeddhistische tempelklok door Suzanne Burdorf
Eerste onderwerp lezingenreeks: de geheimzinnige Sierschijf van Helden
Klok & Peel maakt zich weer op voor grootste pompoenevenement Benelux
Concert Japanse beiaard en fluit op zondag 25 september
Tussen Kunst en Kitsch vanuit Museumtuin Klok & Peel
Concert Gemengd koor Incantare in Oranjerie
Tweede Anna Ceelen lezing op 9 september 2016
Interactieve expositie van Heusdense kunstenaar in Oranjerie Museum Klok & Peel
Oosters evenement op zaterdag 27 en zondag 28 augustus
Intrigerende onderwerpen in de nieuwe cyclus Peellezingen
Carillon van het orkest Rieu na wereldtournee in Asten
Zomerprogramma in Museum Klok & Peel
Popkoor VOYSS in Oranjerie Klok & Peel
‘Kermis in de hel’; lunch- en lezingconcert rond Jeroen Bosch in museum Klok & Peel
Ondanks regenweer goed bezochte Alle Klokken Luiden 2016
Vernieuwend beiaardfestival der Lage Landen
Veel mooie verhalen bij opnames Kunst en Kitsch in Museum Klok & Peel
De Peel, een Mysterie
Romeinenweek tijdens de meivakantie
Veel waardering bij opening ToerismePoort Klok & Peel
Lezing Klokken in Poëzie en Sagen door Carl van Eyndhoven
Afrika-Engakoor brengt zon in Oranjerie Museum Klok & Peel
Ruiken aan de Renaissance tijdens Nationale Museumweek
Museum geopend tijdens Pasen
Klok & Peel opnieuw in de prijzen. Zilver bij ‘Leukste uitje Noord-Brabant 2016’
Artoroband opent kleurrijke expositie ArtORO in Oranjerie
Op puzzeltocht door het museum tot en met 6 maart
Optreden Chelsea & Boudewijn in Oranjerie
Gezelligheid voor jong en oud in de kerstvakantie
Modelspoortreinen in de Oranjerie
Duurzame samenwerking Atlant Groep en Museum Klok & Peel
Optreden Kerst ensemble Transeamus op 20 december
Belangrijk Russisch bezoek in Museum Klok & Peel
Op en top Astens kerstconcert in Oranjerie op 13 december
Stem op Museum Klok & Peel
Lezing: Van wingewest tot beschermd monument
Keltische muziek van Seanma in Oranjerie
Tentoonstelling met ‘Tuin der Lusten’ geopend
Opnames Tussen Kunst & Kitsch in 2016. Kaarten te verkrijgen via AVROTROS
Pompoendagen Klok en Peel bieden zorgeloos topvermaak. Verslag van het eerste weekend.
25e Pompoendagen Asten geopend. Jong en oud verbreken de betovering
25e Pompoendagen in Asten. Grootste Pompoenfestijn Benelux viert jubileum
Nomineer Klok & Peel voor het Leukste uitje van Noord-Brabant 2016!
Voorbereidingen Jubileumeditie Pompoendagen van start
Unesco zet 500 jaar oude Belgische beiaardcultuur in de kijker
Eerste Anna Ceelen Lezing in Asten
Regionale Showband Bv de Vloer in Oranjerie Klok & Peel op 13 september
Lezing: Wat weet het publiek van de beiaardier? door Luc Rombouts
Oosterse dagen: een prikkeling van zintuigen
Oosterse dagen op 22 & 23 augustus
Sakkerdju en kiekeboepoppetjes in Brabant Paviljoen
Bjorn van der Doelen in het Brabant Paviljoen op zondag 9 augustus
Pro et Contra en Thomas Pieters in Brabant Paviljoen
Verhalen, volksmuziek en Phoxy in het Brabant Paviljoen
Woensdag 15 juli op en top
Optreden Gerard van Krol op 5 juli in het Brabant Paviljoen
Workshop Brabantse Mode voor kinderen door Truus de Kanter
Cabaret door Achterom op zondag 19 juli in het Brabant Paviljoen
Persbericht Brabant Paviljoen geopend in Museum Klok & Peel. ‘Brabant’ zes weken centraal in Asten
Kruidendagen 2015 goed voor een weekend lang Peels Genieten in Asten
Museum Klok & Peel zet de toon tijdens Boschparade
Themamiddag voor kinderen: diertjes in, op en rond het water
Familievoorstelling ‘Flidias & the Magic Harp’ op zondag 14 juni door het Blue Planet Harp Ensemble
Geslaagde muzikale happening in en rond Klok & Peel
Alle Klokken Luiden in Asten op 24 mei. Nieuw evenement versterkt imago van Asten Klokkendorp
Themamiddag Amfibieën voor kinderen
Museum geopend op Hemelvaartsdag
Museum geopend op 4 & 5 mei
Een Romeins legioensoldaat in het museum, verhalenverteller op 7 mei
Museum neemt deel aan Lidl Museumactie
Rondje Asten gelanceerd. Nieuwe fietsroute brengt fietsers uit de Peelregio naar Asten
Doe-tocht 'Romeinen' voor kinderen in meivakantie
Themamiddag Fossielen voor kinderen
Optreden Da Capo in Klok & Peel
Nationale Museumweek van 18 t/m 26 april in Asten
Internationale poppen en figuratieve kunst op 12 april in Asten te bewonderen
Museum Klok & Peel leukste uitje van Noord-Brabant
Ondanks mist toch zonsverduistering te zien bij Museum Klok & Peel
Optreden van Simits (klezmermuziek) in de Oranjerie van het museum
Zonsverduistering van dichtbij bij Jan Paagman Sterrenwacht en Museum Klok & Peel
Expositie van Jeanne Moorman in Oranjerie in Museum Klok & Peel
Optreden Jacob van Eijk en Veengalm op 22 februari
Kinderactiviteit
Lezing over de Belgische Opstand van 1830 en de Peel op maandag 9 februari
Themamiddag voor kinderen Vogels in de winter op 28 januari
Museum in Wintersfeer in Museum Klok & Peel Asten van 26 december t/m 4 januari
Concert in Kerstsfeer Forever Young 17 december
Brabant Bokaal voor museum voorzitter
Verborgen Museumschatten in Museum
Grootste pompoenevenement van Nederland in Asten
Klok & Peel meest gastvrij in ANWB-museumcheck
Klok & Peel wint Museumprijs 2014
Topdrukte in museum Asten bij opnames Kunst & Kitsch
Koningin opent museum Asten met Beatrix-klok

Copyright van alle artikelen en foto's: Klok & Peel Museum Asten