Arabisch Wateruurwerk van Al Jazari

Wateruurwerken werden voorafgaand aan de ontwikkeling van mechanische uurwerken in de 13e eeuw als tijdmeters gebruikt. Ze konden onafhankelijk van de zonnestand de tijd laten zien.

De Arabische technicus Al Jazari schreef in 1206 te Diyarbakir, in Turks Koerdistan, een verhandeling met als titel Het Boek van de Kennis van Vernuftige Werktuigen.

Hij verwierf daarmee zoveel roem dat hij ook wel Het Wonder van de Eeuw werd genoemd. In dit boek komen onder andere technische beschrijvingen van astronomische kunstuurwerken voor. Op basis van dit boek is dit uurwerk gereconstrueerd.
Dit is een astronomisch uurwerk , een uurwerk dus dat naast de tijd ook sterrenkundige gegevens zoals de stand van zon en maan toont.
Het wordt door water aangestuurd, dat wil zeggen het water is de kracht waarmee alles in beweging wordt gehouden. De hoeveelheid wegvloeiend water dient hier als maat voor de tijd dient, die verstreken is.
Net als in alle andere middeleeuwse uurwerken worden nacht en dag elk in twaalf uren werden verdeeld. Zomers duurde een daguur daarom langer dan een nachtuur, ’s winters was dit juist omgekeerd.
De tijd wordt aangegeven door een staande pen die tussen zonsopgang en ondergang van links naar rechts onder de vensters schuift. Ieder uur opent die pen een venster en het volgende uur begint.
Zowel overdag als ’s nachts hoort men op het zesde, negende en twaalfde uur de muzikanten die aan de basis staan opgesteld.
Boven in het uurwerk bevinden zich drie ringen. Deze tonen de stand van zon en maan aan de hemel.
Deze reconstructie van het uurwerk van AL Jazari werd in 1972 gemaakt door het Science Museum te Londen. Later was het in het Tropenmuseum in Amsterdam te zien en bevindt zich sinds 2001 in Museum Klok & Peel Asten.

Overige berichten

Copyright van alle artikelen en foto's: Klok & Peel Museum Asten