Een Klokkengieterij in de 18e eeuw

Een klok krijgt haar vorm uit aarde, haar materiaal door vuur en nadien haar wijding door water.
In het vierde element (lucht) vindt ze uiteindelijk haar bestemming tussen hemel en aarde.

Klokkengieters van tegenwoordig gieten nog vrijwel op dezelfde manier als vele eeuwen geleden. In Museum Klok & Peel is een klokkengieterij uit de achttiende eeuw nagebouwd. Hier kunt u zelf het ontstaan van een klok beleven. 

Een bijzonder ambacht

Uit hout werd een sjabloon gemaakt. Op de daarvoor te gebruiken plank tekende de klokkengieter het profiel van de klok. Vervolgens werd de profiellijn van de binnenkant van de klok uitgezaagd en uitgevijld. Daarna wordt met steen, leem en was een holle mal gevormd, waarin de klok kan worden gegoten. Als de complete mal klaar is, wordt deze in een gietkuil geplaatst, welke wordt opgevuld met aangestampte aarde. Hierna wordt het Klokkenbrons gesmolten en in de mal gegoten. 

In onze gieterij kunt u zelf zien hoe dit bijzondere ambachtswerk plaatsvond.


In deze lijst uit 1750 kunt u zien hoeveel materiaal er precies voor nodig was:

  • 2500 steen [voor de klokkenvorm en de smeltoven]
  • 20 karren leem [voornamelijk voor de klokkenvorm]
  • 10 karren gekloofd hout [brandstof voor de smeltoven]
  • 6 karren klot [dus turf voor het vuur in de klokkenvorm]
  • 20 pont hennip [om de mantel van de klokkenvorm te versterken]
  • 6 pont fijne hennip [idem]
  • 4 pont was [voor wasversieringen en letters]
  • 20 pont roet en rundsvet [voor scheiding tussen de vormdelen]
  • 1 pont spiegelharst [voor versieringen en letters]
  • 3 pont ijserdraet [voor algemeen gebruik]


Dit ambacht werd in de loop van de tijd vanzelfsprekend geperfectioneerd en resulteert nu in beiaarden waarin vele klokken onderling bijzonder goed zijn afgestemd. Ook zijn hele mooie combinaties mogelijk van de beiaard met klassieke instrumenten. Hoe dit de beiaardcultuur een stap verder brengt kunt u horen op 26 mei in Museum Klok & Peel waar het (gratis) Beiaardfestival der Lage Landen plaatsvindt.

 


Gravure van een klokkengieterij in de achttiende eeuw. In de tekening is de gietkuil omwille van de duidelijkheid aan de voorzijde open gemaakt. Rechts ziet men de  smeltoven. (naar Diderot & d’Alembert, 1753).


Benieuwd hoe dit alles precies in zijn werk gaat? Kom dan naar de gieterij van Museum Klok & Peel!

 

Overige berichten

Copyright van alle artikelen en foto's: Klok & Peel Museum Asten