Museumkids; het Marijkeklokje

1. Marijkeklokje

Maak een vlog of een tekening over het Marijkeklokje. Hier onder vind je een heleboel informatie die je daarvoor kunt gebruiken. Kies uit de informatie wat je leuk vindt.

2.Selfie

In de tekst hieronder wordt “the Netherlands carillon”  vergeleken met een selfie. Een selfie van Nederland. Op elke klok staat een afbeelding en een gedicht: Zo vormt het een selfie van elke provincie en een van elke maatschappelijkegroep. Maar het is ook een selfie van de klanken van de bronzen klokken. Nederland op zijn best. Het laat Nederland zien zoals het was in het midden van de vorige eeuw. 

Vandaag zijn we 65 jaar verder. Hoog tijd om eens te kijken of de selfie in klokkenbrons nog klopt. Herkennen wij Nederland nog zoals het zichzelf zag in de tijd van je grootouders? Hoe sterk is ons land veranderd? Hoe zou je Nederland vandaag beschrijven? 
Hoe mooi is het? Wat is typisch aan het land? Welke mensen leven er en wat doen ze? Vind je het land oké? Waar moet het met dit land heen?
Als je het leuk vindt kun je op de website een foto van alle klokken van het carillon terugvinden. Dan zie je hoe Nederland er toen uitzag, wat toen belangrijk gevonden werd. Je ziet dan ook dat het heel anders was dan nu. In je vlog of tekening kun je laten zien hoe je nu tegen Nederland aankijkt? Wat zou je van Nederland willen laten zien aan de rest van de wereld?
Zouden we nu nog kiezen voor een carillon om cadeau te geven aan een ander land?

Info vooraf:

Tentoonstelling “Klokken voor Amerika”

Deze maand zou in het kader van 75 jaar vrijheid de nieuwe tentoonstelling Klokken voor Amerika worden geopend in Museum Klok & Peel. Helaas is het museum nu gesloten en blijft de tentoonstelling nog even achter gesloten deuren. Wel lichten nu online alvast een tipje van de sluier op.

Cadeau

In 1954 gaf het Nederlandse volk een cadeau aan het Amerikaanse volk. We wilden iets terugdoen als dank voor de bevrijding tijdens de Tweede Wereldoorlog en voor de hulp die Amerika ons bood om ons land er weer bovenop te krijgen. (Marshallhulp)  De regering besliste om een carillon van 49 klokken te schenken. Het carillon is het meest typische muziekinstrument van Nederland. Door het carillon wordt dus de klank van Nederland gehoord aan de andere kant van de oceaan. Noem het gerust een muzikale selfie.


Het carillon

Maar dat is niet alles. Op elke klok staat een afbeelding en een gedicht: een “selfie” van elke provincie en een van elke bevolkingsgroep. Op die manier wilde de Nederlandse regering tonen dat heel Nederland had samengewerkt om het dure carillon te kopen. Het carillon moest aan Amerikanen tonen hoe Den Haag ons land in de toekomst zag: Nederland op zijn best. Het is het rijkst versierde klokkenspel in de geschiedenis.

O ja, het is nog leuk te vermelden dat de klokken van “The Netherlands Carillon” hangen in een Nederlandse toren op een bijzondere plek. Je kan zijn klanken horen op de vlakbij gelegen nationale begraafplaats van Arlington. Van op de toren kijk je uit op de grote monumenten van de Amerikaanse hoofdstad Washington DC.

 

Herstel toren en carillon

Omdat de toren aan het roesten was en het klokkenspel vals klonk zijn alle klokken op dit moment in Asten. Terwijl de klokken opnieuw gestemd worden door Koninklijke Eijsbouts, wordt de toren opgeknapt in de Verenigde Staten. In de tentoonstelling zullen een aantal van deze klokken te zien zijn.

We zoomen in op het 49e klokje, het Marijkeklokje.

Dit klokje is het kleinste van de 49 klokken van het carillon. Het is opgedragen aan alle kinderen van Nederland, en in het bijzonder aan prinses Marijke. Zij was de jongste van de vier dochters van koningin Juliana. (Later noemde ze zich Christina) Toen het klokje gegoten was, was prinses Marijke zeven jaar oud.

Het Marijkeklokje is een van de 12 klokjes van het carillon die gewijd zijn aan de jeugd. Elke van die klokjes toont een afbeelding van een bloem of dier. Op het Marijkeklokje kun je een ooievaar zien in het riet. Bovenaan hangen trosjes met telkens vier sinaasappels. Dat zijn de appeltjes van oranje die staan voor de vier prinsesjes van Nederland. 

Opschrift

Het opschrift luidt ‘Ik kleinste, het reinste’. Dat betekent dat dit klokje de zuiverste klank zou moeten hebben. Dit moet je met een korrel zout nemen, want in een carillon moet natuurlijk elke klok even zuiver klinken. 

Astens ontwerpster

De afbeeldingen voor de 12 klokjes van de jeugd zijn in 1953 getekend door Genia van der Grinten-Lücker.

Zij was een bekende kunstenares die vaak tekeningen maakte om op klokken te plaatsen. Die tekeningen werden omgezet in een metalen gietvorm die vol vloeibare bijenwas werd gegoten. Zodra het was weer hard was geworden, werd de afbeelding op de klokvorm gezet, zodat ze later in het brons mee zou worden gegoten. 

Drie Marijkeklokjes

Buiten het kleinste carillonklokje werden nog twee andere Marijkeklokjes gegoten die als cadeau moesten dienen. Een ervan gaf prinses Marijke op 14 februari 1952 in Paleis Soestdijk aan haar moeder koningin Juliana. Dat klokje had een andere afbeelding, maar droeg ook de tekst ‘Ik kleinste, het reinste’. Jammer genoeg is dit klokje nu onvindbaar. 

Het derde Marijkeklokje was bedoeld om op 4 april 1952 plechtig overhandigd te wordendoor koningin Juliana aan de Amerikaanse president Truman. Het was een voorproefje voor het carillon, dat nog gegoten moest worden. Maar op het ogenblik waarop Juliana het zou afgeven, was het spoorloos. Daar stond onze vorstin met lege handen in Washington. Gelukkig werd het klokje later  teruggevonden. 

Binnenkort kun je dit derde klokje ook tijdelijk bewonderen op de tentoonstelling ‘Klokken voor Amerika’. Net als de andere klokjes draagt het het opschrift ‘Ik kleinste, het reinste’. Je ziet geen ooievaar, maar de kaarten van Nederland en de Verenigde Staten van Amerika, met hiertussen de Atlantische Oceaan. De twee landen zijn even groot afgebeeld, hoewel de Verenigde Staten meer dan 200 maal groter is dan ons land. Op de oceaan vaart een zeilschip, omringd door twee dartele dolfijnen. Zeilschepen waren in 1952 al lang uit de mode. Wellicht is deze afbeelding een verre herinnering aan de 17de eeuw, waarin Nederland een van de belangrijkste zeevaartlanden ter wereld was. Het is duidelijk dat de maker van het klokje Nederland belangrijker wilde maken dan het in 1952 was. 

 

 

Copyright van alle artikelen en foto's: Klok & Peel Museum Asten