De Romeinse Helm

Op 17 juni 1910 stuitte Gebbel Smolenaars uit Meijel tijdens het turfsteken in het Zinkske bij Helenaveen op iets hards. Het blijkt later een gouden Romeinse helm te zijn, de Peelhelm.

De Romeinse officiershelm die Gebbel toen vond is de belangrijkste archeologische vondst van de Peel. De eerste kranten kwamen een dag later al met het bericht, de landelijke kranten volgden een paar dagen later.  Eind juni was heel Nederland op de hoogte van de vondst.

Zijn vrouw maakt de helm schoon en een kennis timmert een mooi kistje.
Iedereen mag voor een dubbeltje naar zijn schat komen kijken. Bij Gebbel thuis in Meijel en op markten in de omgeving. Met de helm in het kistje achterop fietst hij naar Helmond, Roermond, Venlo en Weert. Uiteindelijk verkoopt hij de helm aan het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, voor 1200 gulden. Dat komt ongeveer overeen met 3 jaarlonen van een turfsteker. Voor de helft van dit bedrag koopt hij zijn boerderijtje.

De verguld zilveren Peelhelm moet rond 320 na Chr. in de Peel terecht zijn gekomen. Bij de helm zijn 39 bronzen Romeinse munten gevonden, waarvan de jongste uit 319 dateren; andere zijn uit 315-317. Gebbel en anderen, zoals directeur Bos van de Maatschappij Helenaveen, halen nog meer Romeinse spullen uit het veen naar boven: een mantelspeld, een ruiterspoor, twee paardenbelletjes, fragmenten van een zwaard- of dolkschede en textiel. En een heleboel leer. Van een buidel, van schoenen en van …, ja van wat?
De Peelhelm kent twee inscripties: STABLESIA VI en M. TITVS LVNAMIS LIBRI I -L . Stablesia VI staat voor de zesde afdeling van het ruiterkorps Stablesiana. Van de andere inscriptie wordt gedacht dat het de naam van de maker van de helm is, Titus Lunamis. Het laatste gedeelte geeft de hoeveelheid zilver aan die voor de helm gebruikt is: 1 pond en 1½ ons.

Hoe komt die helm daar in het veen terecht? Daarover wordt verschillend gedacht.
Deze sage verhaalt van een rijke ridder die verdronken is in het veenmoeras. De lokale bevolking heeft hem de Peel in gejaagd. Later zal hij met zijn gouden schatten gevonden worden.
De wetenschappelijke verklaring luidt dat het veenmoeras terplaatste te ondiep zou zijn om in te verdrinken en men houdt het op een offergave van een dankbare Romeins officier die zijn ‘pensioen’ heeft gehaald. Soortgelijke offergaven zijn ook bekend uit de Keltische cultuur.
Ten slotte is Leo Kluijtmans,  beter bekend als de Ziener van de Peel er van overtuigd dat de Romein door de lokale bevolking met stenen is bekogeld en het moeras is ingejaagd. Hij baseert zijn visie op zijn ontmoetingen met Basilius die hem in visioenen bezoekt en zijn noodlot met hem deelt. Hij bezoekt de vindplaats regelmatig en hij vindt verschillende voorwerpen die hij in verband brengt met de Romein. Slingerstenen, pijlpunten, een bronzen ringetje en een stuk van een paardenbit behoorden tot deze vondsten.

Een replica van de helm is in het museum te zien, de echte wordt tentoongesteld in het Rijks Museum voor Oudheden in Leiden.

 

Overige berichten

Copyright van alle artikelen en foto's: Klok & Peel Museum Asten