Lezingenreeks cultuurhistorie in de Peel

lezingenreeks cultuurhistorie in de Peel ~ 2015 ~


een initiatief van
Museum Klok & Peel | Heemkundekring De Vonder Asten-Someren
Heemkundekring H.N. Ouwerling Deurne| Stichting Behoud Kasteelerfgoed Asten
Regionaal Historisch Centrum Eindhoven


presenteert: "De Peel tussen droom en daad"

‘Tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren’ Willem Elsschot (1910)
Dromen doen we allemaal, al eeuwenlang, gedreven door een verlangen naar het betere. Soms staan dromen en daden tegenover elkaar en soms is in het proces de droom van de daad verwijderd geraakt. Maar wat er Tussen Droom & Daad in de Peel gebeurt is misschien nog wel het interessantst …


19.30 UUR: ONTVANGST MET KOFFIE / THEE | 20.00 UUR: START LEZING


Maandag 12 oktober in Zalen van Bussel te Deurne
Fotograaf Martien Coppens en de Peel | Joep Coppens
De interesse van Martien Coppens in de Peel laat zich al duidelijk zien in zijn eerste fotoboek Rond de Peel (1937). Hoewel hij voor dit boek voornamelijk mensen uit Lieshout en omgeving gefotografeerd heeft, was hij zich ervan bewust dat de mens zich sterk verbonden weet met zijn omgeving. Als kunstfotograaf veroorloofde hij het zich dan ook de Lieshoutse mens te verbinden met de Peel.
In Antoon Coolen vond Martien de uitzonderlijke ziener, die in zijn romans op karakteristieke wijze de aard van de mensen in de Peel geschetst heeft. Coolen schreef de inleiding op dit boek. Zoals de foto’s van Martien Coppens van de Peelmensen een artistieke symbiose vormen met het zwoegen en ploeteren, de vreugden en angsten, zo liet Martien Coppens zich als kunstenaar inspireren door de krachten van het ruige Peellandschap, met haar verre einders, turfmijten, stoeken en schranken. Kort na de Tweede Wereldoorlog ontdekte Martien de schoonheid van het peelmoeras en fotografeerde peelpuisten als bizarre monsters oprijzend uit het water, Monsters van de Peel (1958).


Maandag 26 oktober in Zalen van Bussel te Deurne
De Peel en de katholieke plannenmakerij | Joks Janssen
Eeuwenlang is de Peel een ontoegankelijk gebied. Alleen in de rafelranden wordt op kleine schaal geboerd en turf gestoken voor eigen gebruik. In de negentiende eeuw wordt begonnen met de grootschalige en bedrijfsmatige vervening. Vanaf 1930 neemt de turfwinning in belang af, de landbouw en veeteelt worden daarentegen steeds belangrijker. Het is tevens het moment dat de bevolking en bedrijvigheid in de regio groeien. Voor het eerst ontstaat nu de situatie dat er op bovenlokaal niveau nagedacht moet gaan worden over de inrichting en het gebruik van het gebied. Op initiatief van de commissaris van de koningin wordt daarom in 1934 een Streekplan voor de Peel opgesteld. Ontwerpers van buiten Brabant werden aangetrokken om de nieuwe verhouding tussen stad en platteland vorm te geven. Dit bracht tal van reeds sluimerende tegenstellingen aan het licht: tussen de snel uitbreidende stad en het veranderende platteland, terwijl ook strijd werd gevoerd voor het behoud van het onbedorven platteland en, daarmee onlosmakelijk verbonden geacht, de katholieke identiteit. Het is in dat licht dan ook niet verwonderlijk dat de pastoor nauw betrokken was bij de plannenmakerij en stichting van nieuwe dorpen als Elsendorp, Venhorst en IJsselsteijn.


Maandag 9 november in Museum Klok & Peel te Asten
Oost-Brabant in de Franse tijd | Simon van Wetten
In 1794 begon voor de dorpen rond de Peel de Franse Tijd. Een briefje van de Franse generaal Salme illustreert de sprong van de oude naar de nieuwe tijd. Salme leidde de Franse troepen die via de oostelijke helft van Brabant hun weg naar het noorden zochten. Het bedoelde briefje schreef Salme vanuit het kasteeltje van Beek en Donk, dat hij had ingevorderd en inrichtte als hoofdkwartier. Dat Salme juist in dit mooie slotje wenste te resideren geeft al aan waar de Fransen voor kwamen: het uitdragen van de revolutie. Dan kun je namelijk zonder gewetenswroeging kasteeltjes inpikken van zo’n nietsnut als een edelman. Maar… in zijn brief excuseerde Salme zich voor de plunderingen waaraan enkele van zijn soldaten zich hadden schuldig gemaakt. Dat was niet de intentie der Franschen, oorlogende tegen den tyrannen. Zulke soldaten waren de naam der Fransen niet waardig en zij zouden daarom worden geëxecuteerd. Iedereen werd uitgenodigd naar dit spektakel te komen kijken, opdat de Brabanders met eigen ogen konden zien dat de bedoeling der Fransen een goede was! Wat er vervolgens tussen 1794 en 1813 veranderde? Alles! En dat ook nog in een razend tempo. Voor de bewoners van de Peel was het in elk geval behoorlijk wennen!


Maandag 30 november in Museum Klok & Peel te Asten
Van wingewest tot beschermd natuurmonument | Henk Zingstra
Van 1976 tot 1985 was Henk Zingstra Districtbeheerder Natuurbescherming bij het Staatsbosbeheer in Zuidoost Brabant en nauw betrokken bij de aanwijzing van de Deurnese Peel tot beschermd natuurmonument. Alle gebieden in eigendom van de gemeente Deurne werden in december 1980 aangewezen als beschermd natuurmonument. Begin 1981 werd het staatseigendom als beschermd staatsnatuurmonument aangewezen. Dit alles tot ergernis van de gemeente Deurne. Die had er belang bij de handen vrij te houden met betrekking tot de Peel. Er werd nog steeds geld verdiend met het uitgeven van concessies voor de turfwinning. Daarbij bood de nutteloze natuur van de Peel een uitgelezen kans om boeren die moesten wijken voor woningbouw te herhuisvesten. Zowel gemeente als verveners gingen in beroep tegen de aanwijzing tot natuurgebied. Beiden schermden met verlies aan arbeidsplaatsen en het onmisbaar zijn van het veen voor de champignonteelt. Gelukkig was daar Werkgroep Behoud De Peel die vrachtwagens volgeladen met veen uit de Peel ging volgen. En wat bleek; het veen werd linea recta naar België afgevoerd. De vervening werd afgebouwd en tegelijkertijd werden maatregelen genomen om opnieuw veenvorming mogelijk te maken.


Lezingen bijwonen
Aan de complete reeks (4 lezingen) deelnemen kost € 20,-.
U kunt u hiervoor aanmelden door contact op te nemen met het RHCe:
- een e-mail te sturen naar info@rhc-eindhoven.nl
- te bellen: 040-26 49 940
- bij de receptie van het RHCe, Raiffeisenstraat 18, Eindhoven
Na aanmelding ontvangt u een factuur. Na betaling ontvangt u een bevestiging
van deelname.
In alle andere gevallen, u wilt bijvoorbeeld één lezing bijwonen, koopt u een
los kaartje à €7,50 aan de kassa (geen pinmogelijkheid).
Stichting Behoud Kasteelerfgoed Asten